على زمانى قمشه اى
207
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
روزى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بعد از بازگشت از حجة الوداع علىّ عليه السّلام را به عنوان امير المؤمنين به ولايت نصب فرمود . و پس از آن سلطنت عجم به يزدگرد ( آخرين پادشاه ) منتقل گرديد . « 1 » شايان ذكر است چنانكه در جلد دوم گذشت نصب على عليه السّلام در حوالى نوروز را ما به چند طريق رياضى و غيره ثابت كرديم ، بنابراين تحقيق مرحوم مجلسى بسى دقيق ، بجا و صحيح به نظر مىرسد ، گرچه پاورقى نويس بحار نسبت به انتقال مزبور به جان خودش سوگند خورده كه چنين چيزى بعيد است . بارى مرحوم مجلسى اصرار دارد كه روز عيد غدير و نصب امير عليه السّلام در سال دهم ( 18 ذيحجه ) با نوروز نزديك بوده گويد روز 19 ذيحجه خورشيد وارد برج حمل ( فروردين ) گرديده است . « 2 » مرحوم مجلسى نكته جالبى را در فايده سوم بيان كرده گويد : رسيدن خورشيد از برج حوت ( اسفند ) به برج حمل ( فروردين ) و فهميدن نوروز كار آسانى نيست لذا رصدها باهم تفاوت دارند بلكه چيرهدستان فنّ نجوم باهم اختلافنظر دارند ازاينرو آنچه در احكام شريعت به ما رسيده مانند كراهت نكاح و سفر درحالىكه قمر در عقرب است را پژوهشگران حمل كردهاند بر وقتى كه قمر در « صورت عقرب » است ، چون اكثر مردم عوام و مكلّفان ، اينگونه مىفهمند و نبايد حمل كرد بر وقتى كه قمر در « برج عقرب » است زيرا نيازمند استخراج است و چنين امرى از عهده مردم خارج مىباشد . « 3 » متأسفانه در زمان ما برخى از تقاويم اصلا اشارهاى به قمر در عقرب
--> ( 1 ) . بحار ، ج 56 ، باب نوروز ، ص 91 تا 123 . ( 2 ) . همان ، ج 56 ، ص 120 . ( 3 ) . همان ، ج 56 ، ص 128 .